Akt normatywny

Zdolność do czynności prawnych

Zdolność do czynności prawnych – jest to możliwość nabywania praw przez podmiot i zaciągania zobowiązań, przez własne podmiotu działanie, poprzez czynności prawne. O ile zdolność prawna to posiadanie praw i obowiązków od urodzenia, tak zdolność do czynności prawnych to możliwość wywoływania skutków prawnych. Innymi słowy jest to możność do składania oświadczeń woli w celu powstawania, zmiany, wygaszania stosunków prawnych.
Artykuł 11 kc stanowi: „Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwila uzyskania pełnoletniości”; art. 12 kc „Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie”. O posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnej decyduje więc wiek (pełną zdolność do czynności prawnych mają osoby pełnoletnie, czyli te, które ukończyły osiemnaście lat - chyba, że prawo stanowi, iż do dokonania określonej czynności prawnej wymagana jest wyższa granica wieku, np.: aby zostać senatorem należy mieć ukończone 30 lat) i osoby nie ubezwłasnowolnione. Pełną zdolność do czynności prawnych mają również osoby, które nie uzyskały pełnoletności ale zawarły związek małżeński.
Ubezwłasnowolnienie orzeka sąd wobec osób, które nie są wstanie kierować swoim postępowaniem na skutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego, albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych. Przyczyną ubezwłasnowolnienia może tez być pijaństwo czy narkomania.
Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają ci, którzy ukończyli trzynaście lat, ale nie uzyskali pełnoletności, oraz te osoby w stosunku do których orzeczono częściowe ubezwłasnowolnienie. Dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej ustanawia się kuratelę. Istotą kurateli jest to, że czynności prawne dokonane przez osobę mającą częściową zdolność do czynności prawnych wymagają potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego.
Nie posiadają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu lub spełniły warunek wieku i są to nawet osoby pełnoletnie, ale zostały orzeczeniem sądu ubezwłasnowolnione. Tylko te osoby nie mogą składać oświadczeń woli w celu wywołania skutków prawnych w postaci powstania, zmiany, wygaśnięcia stosunku prawnego. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnej jest nieważna (art. 14 § 1 kc). Dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekę (art.  13 § 2 kc).