Akt normatywny

Osoby prawne

2. Osoby prawne – osobami prawnymi są podmioty stosunku prawnego, które nie są osobami fizycznymi ani organami państwowymi, inaczej mówiąc, są to instytucje, organizacje wyposażone w przymiot osobowości, pozwalający im występować jako samodzielny podmiot praw i obowiązków.
Zalążek pojęcia osoby prawnej spotykamy po raz pierwszy w prawie rzymskim (prawie starożytnego Rzymu), które gminę miejską (łac. municipium) z czasem pojmowało jako związek obywateli posiadający zbiorowy majątek i mający określone prawa i obowiązki.
Osobami prawnymi są m.in. gminy, spółki kapitałowe prawa handlowego np.: spółka Z O.O, spółka akcyjna, fundacje,

Są różne sposoby powstawania osób prawnych:
tryb erekcyjny – polega ona na tym, że daną osobę prawną powołuje się do życia na mocy aktu erekcyjnego, czyli aktu normatywnego wydanego przez organ państwowy, w którym mowa jest o tym, że dana osoba prawna powstaje;

tryb koncesyjny – wolę utworzenia przejawiają założyciele osoby prawnej; mogą być nimi osoby prawne i istniejące osoby prawne, rola państwa sprowadza się do wydania koncesji (zezwolenia);

tryb rejestracyjny – polega na wpisaniu osoby prawnej do odpowiedniego rejestru np.:( krajowy rejestr sądowy spółek handlowych), z chwilą wpisania do takiego rejestru podmiot nabywa osobowość prawną.

Osoby fizyczne

Osoby fizyczne – osobą fizyczną jest człowiek od momentu urodzenia aż do śmierci. Człowiek ma podmiotowość prawną o ile rodzi się w państwie, którego system prawny te podmiotowość mu nadaje w momencie urodzenia (w starożytnym Rzymie niewolnik był traktowany przez prawo jak rzecz – nie miał więc podmiotowości prawnej w tym znaczeniu.)
Do pełnego uczestnictwa osoba fizyczna winna posiadać określone, przewidziane przez prawo kwalifikacje. Są nimi zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych.

Zdolność prawna jest to właściwość, atrybut podmiotu prawnego polegająca na tym, że może on być podmiotem praw i obowiązków.
O osobach fizycznych i ich zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnej traktuje cały rozdział pierwszy kodeksu cywilnego. Artykuł. 8 kc mówi: „Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną”. Za chwilę urodzenia przyjmuje się moment odłączenia się dziecka od ciała matki. Zdolność prawną ma również dziecko poczęte; jednakże prawa i zobowiązania majątkowe uzyskuje ono pod warunkiem, że urodzi się żywe. Takie założenie ma odzwierciedlanie w prawie spadkowym; i tak: mimo że                                    art. 927 § 1 ustanawia zasadę w prawie spadkowym, że „Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje”, to w § 2 tegoż artykułu jest ustanowiony wyjątek, o którym była mowa wyżej: „Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeśli urodzi się żywe”.
Zdolności prawnej nie można odebrać podmiotowi, przez całe życie zachowuje on prawa i obowiązki; wygasają one z chwila śmierci.

Orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne

orzeczenia sądowe są to działania organu sądowego stwierdzające w oparciu o przepisy prawne, istnienie określonego stanu prawnego (np. stwierdzenie niezaspokojonej wierzytelności (długu) z tytułu pożyczki i związanych z tym uprawnień i obowiązków stron.) – jest to orzeczenie deklaratoryjne stwierdzające istnienie określonego stanu prawnego. Orzeczenia sądowe mogą mieć też postać orzeczeń konstytutywnych tzn. takich, które w oparciu o przepisy prawa tworzą nowy nie istniejący przed wydaniem orzeczenia stan prawny ( np. wyrok orzekający rozwód pociąga za sobą ustanie małżeństwa i powstanie nowych uprawnień i obowiązków byłych małżonków przy zniesieniu uprawnień i obowiązków dotychczasowych).

- decyzje administracyjne są wynikami działania organu administracji państwowej (rządowej lub samorządowej) podjętymi w ramach posiadanych przez nie uprawnień (kompetencji), zmierzających do wywołania przewidzianych prawem konsekwencji np.: wydanie decyzji na budowę domu, wydanie koncesji na handel alkoholem.